Viêm xoang là tình trạng niêm mạc lót trong các hốc xoang bị viêm, khiến xoang phù nề, tăng tiết dịch và cản trở dẫn lưu. Khi dịch không thoát ra tốt, người bệnh thường có cảm giác nặng mặt, tức vùng trán, má, quanh mắt hoặc sống mũi. Đây là một trong những lý do khiến nhiều người bị viêm xoang luôn thấy mặt “nặng như đeo đá”, nhất là vào buổi sáng hoặc khi cúi đầu.
Cảm giác nhức đầu trong viêm xoang không phải lúc nào cũng là đau đầu đúng nghĩa như đau nửa đầu hay đau đầu căng cơ. Nhiều trường hợp, cảm giác chính là đau âm ỉ, tức nặng, kèm áp lực ở vùng mặt. Vị trí đau thường tương ứng với vùng xoang bị ảnh hưởng: xoang trán gây nặng trán, xoang hàm gây đau vùng má hoặc lan lên răng hàm trên, còn xoang sàng hoặc xoang bướm có thể gây đau sâu hơn quanh mắt hoặc trong đầu.
Vì sao viêm xoang lại gây nhức đầu, nặng mặt?
Viêm xoang có thể gây nhức đầu và cảm giác nặng mặt do niêm mạc xoang bị phù nề
Nguyên nhân đầu tiên là phù nề niêm mạc xoang. Khi niêm mạc sưng lên, lỗ thông xoang bị hẹp lại hoặc bít tắc, khiến không khí lưu thông kém và dịch ứ lại trong xoang. Chính tình trạng viêm, sưng và ứ dịch này tạo ra cảm giác áp lực trong các hốc xoang, từ đó gây đau, căng tức và nặng mặt.
Nguyên nhân thứ hai là áp lực tăng lên khi dịch không thoát được. Bình thường, các xoang có đường dẫn lưu ra mũi. Khi bị viêm, dịch nhầy đặc hơn, niêm mạc lại sưng, nên dịch dễ bị “kẹt” bên trong. Người bệnh vì thế thường thấy đau tăng khi cúi đầu, nằm thấp hoặc thay đổi tư thế đột ngột. Đây cũng là lý do nhiều người mô tả rằng chỉ cần cúi xuống buộc dây giày hay cúi rửa mặt là vùng trán, má, quanh mắt như bị dồn áp lực.
Ngoài ra, nghẹt mũi kéo dài cũng góp phần làm người bệnh thấy đầu nặng hơn. Khi mũi bị bít, việc hít thở qua mũi khó khăn hơn, giấc ngủ dễ kém chất lượng, cơ thể mệt hơn và cảm giác khó chịu vùng đầu mặt cũng rõ hơn. Không ít người bị viêm xoang còn có chảy dịch mũi sau xuống họng, ho về đêm hoặc sáng dậy thấy đầu nặng, mặt nặng, kém tỉnh táo.
Cảm giác nhức đầu, nặng mặt do viêm xoang thường như thế nào?
Các vị trí đau vùng trán, má và quanh mắt thường gặp khi bị viêm xoang
Đau do viêm xoang thường có xu hướng:
-
Âm ỉ, căng tức hơn là đau giật từng cơn
-
Tập trung ở vùng trán, má, quanh mắt hoặc gốc mũi
-
Tăng khi cúi đầu, rướn người hoặc vận động mạnh
-
Đi kèm nghẹt mũi, chảy mũi, dịch mũi đặc, giảm ngửi
-
Có thể kèm sốt, mệt, ho, hơi thở có mùi hoặc đau răng hàm trên.
Điểm này khá quan trọng vì không phải cứ đau trán, đau quanh mắt là viêm xoang. Nhiều người nghĩ mình bị “đau đầu xoang”, nhưng thực tế có thể là đau nửa đầu. Mayo Clinic lưu ý rằng không ít trường hợp được cho là đau đầu do xoang thực ra lại là migraine. Vì vậy, nếu đau đầu tái đi tái lại nhưng không rõ nghẹt mũi, không có dịch mũi đặc hoặc không có dấu hiệu viêm mũi xoang đi kèm, không nên tự kết luận quá sớm.
Những triệu chứng nào thường đi kèm?
Viêm xoang không chỉ gây nhức đầu hay nặng mặt. Người bệnh còn có thể gặp:
-
Nghẹt mũi hoặc chảy mũi kéo dài
-
Dịch mũi vàng, xanh hoặc chảy xuống họng
-
Giảm hoặc mất ngửi
-
Đau, sưng, căng tức quanh mắt, má, trán
-
Ho, nhất là về đêm
-
Hôi miệng
-
Đau răng hàm trên
-
Cảm giác đầy tai hoặc nặng đầu.
Viêm xoang hàm có thể gây đau vùng má và lan lên răng hàm trên
Nếu có đủ nhóm triệu chứng này, khả năng cảm giác nhức đầu, nặng mặt liên quan đến viêm xoang sẽ cao hơn.
Khi nào nên nghĩ đến viêm xoang hơn là cảm lạnh thông thường?
Cảm lạnh thông thường cũng có thể gây nghẹt mũi, nhức đầu nhẹ và khó chịu vùng mặt. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hơn, dịch mũi đặc, đau mặt rõ hơn, cảm giác áp lực vùng xoang tăng lên hoặc bệnh không cải thiện như một đợt cảm cúm bình thường, cần nghĩ đến viêm xoang. Cleveland Clinic cho biết viêm xoang cấp thường kéo dài khoảng 7–10 ngày; còn nếu triệu chứng dai dẳng lâu hơn, có thể cần đánh giá thêm.
Làm gì khi bị viêm xoang gây nhức đầu, nặng mặt?
Với trường hợp nhẹ, việc nghỉ ngơi, uống đủ nước và hỗ trợ dẫn lưu xoang có thể giúp dễ chịu hơn. Một số biện pháp thường được khuyên là giữ ẩm niêm mạc, chườm ấm vùng mũi trán để giảm cảm giác áp lực, và tránh các yếu tố kích thích khiến mũi xoang phù nề nặng hơn.
Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên chỉ chăm chăm giảm đau đầu mà bỏ qua nguyên nhân ở mũi xoang. Nếu nghẹt mũi, chảy dịch, nặng mặt kéo dài hoặc tái đi tái lại, người bệnh nên được khám để xác định có thật sự là viêm xoang hay không, và nguyên nhân nền có thể là dị ứng, polyp mũi, lệch vách ngăn hay tình trạng viêm mạn tính.
Khi nào cần đi khám sớm?
Đau đầu do viêm xoang có những đặc điểm riêng so với đau đầu thông thường
Bạn nên đi khám nếu có một trong các tình huống sau:
-
Đau mặt hoặc nhức đầu ngày càng tăng
-
Nghẹt mũi, chảy dịch mũi đặc kéo dài
-
Sốt cao, mệt nhiều
-
Sưng quanh mắt
-
Đau răng hàm trên kéo dài
-
Triệu chứng tái đi tái lại nhiều lần
-
Đau đầu nhưng không chắc là do xoang hay nguyên nhân khác.
Viêm xoang dễ gây nhức đầu, nặng mặt vì niêm mạc xoang bị viêm và phù nề, làm cản trở dẫn lưu, khiến dịch ứ lại và áp lực trong xoang tăng lên. Cảm giác này thường tập trung ở vùng trán, má, quanh mắt hoặc sống mũi và hay tăng khi cúi đầu. Tuy vậy, không phải mọi cơn đau đầu vùng mặt đều là viêm xoang. Muốn xử lý đúng, cần nhìn cả bức tranh triệu chứng như nghẹt mũi, dịch mũi, giảm ngửi và thời gian kéo dài của bệnh.
