Khi bị cảm cúm, viêm họng hoặc viêm thanh quản, nhiều người vẫn cố gắng nói chuyện, gọi điện, giảng dạy hay hát như bình thường. Điều này có thể khiến cổ họng tiếp tục đau rát, giọng khàn kéo dài và thời gian hồi phục lâu hơn.
Nguyên nhân không chỉ nằm ở niêm mạc họng bị khô. Mỗi lần phát âm, hai dây thanh trong thanh quản phải rung và va chạm liên tục. Khi khu vực này đang sưng viêm, việc nói nhiều hoặc nói lớn giống như tiếp tục vận động một bộ phận đang bị tổn thương, khiến dây thanh khó có thời gian phục hồi.
Giọng nói được tạo ra như thế nào?
Bên trong thanh quản có hai nếp mô đàn hồi gọi là dây thanh. Khi thở bình thường, hai dây thanh mở ra để không khí đi qua. Khi nói, chúng tiến lại gần nhau và luồng khí từ phổi làm chúng rung, từ đó tạo ra âm thanh.
Chất lượng giọng nói phụ thuộc vào độ rung, độ căng, khả năng khép của dây thanh và sự phối hợp giữa hơi thở với các cơ vùng thanh quản.
Khi bị cảm lạnh, viêm họng hoặc viêm thanh quản, dây thanh có thể sưng và kém linh hoạt. Vì vậy, chúng không còn rung đều như bình thường, dẫn đến khàn tiếng, hụt hơi, giọng yếu hoặc cảm giác phải gắng sức mới nói được.
Vì sao nói nhiều khiến họng lâu hồi phục?
Nói nhiều khi đang đau họng khiến dây thanh tiếp tục bị kích thích và lâu hồi phục
Dây thanh phải rung liên tục
Nói chuyện càng lâu, dây thanh càng phải thực hiện nhiều chu kỳ rung và va chạm. Khi dây thanh đang phù nề hoặc kích ứng, sự va chạm lặp lại có thể làm tăng cảm giác đau, khô, mỏi giọng và khiến khàn tiếng kéo dài.
Đây cũng là lý do nhiều người thấy giọng yếu dần vào cuối ngày, đặc biệt sau khi gọi điện, họp, giảng dạy hoặc nói chuyện liên tục.
Khi cơ thể đang bị bệnh hoặc giọng đã khàn, việc giảm sử dụng giọng là cần thiết. Nếu vẫn cố nói như bình thường, dây thanh không có đủ thời gian để phục hồi.
Nói lớn làm tăng áp lực lên thanh quản
Để tạo ra âm thanh lớn hơn, cơ thể phải đẩy luồng khí mạnh hơn và làm dây thanh khép chặt hơn. Điều này làm tăng lực va chạm giữa hai dây thanh.
Nói lớn trong môi trường ồn ào, la hét, cổ vũ hoặc cố “đẩy” giọng khi đang khàn có thể khiến người bệnh căng cổ, đau khi nói và nhanh mất tiếng hơn.
Nếu tình trạng lạm dụng giọng kéo dài, dây thanh có thể bị tổn thương và hình thành các bất thường lành tính như hạt xơ hoặc polyp dây thanh.
Cơ vùng cổ và thanh quản phải làm việc quá mức
Dây thanh bị sưng viêm làm giọng nói khàn, yếu và nhanh mệt
Khi dây thanh sưng và phát âm không hiệu quả, cơ thể thường tự bù trừ bằng cách siết chặt các cơ quanh cổ, hàm và thanh quản. Người bệnh phải dùng nhiều sức hơn để phát ra âm thanh, khiến giọng trở nên căng, khàn và nhanh mệt.
Từ đó dễ xuất hiện vòng lặp: càng khàn càng cố nói, càng cố nói dây thanh càng mệt và thời gian hồi phục càng kéo dài.
Nói nhiều làm họng dễ khô hơn
Khi nói liên tục, không khí đi qua miệng và họng nhiều hơn. Nếu đồng thời bị nghẹt mũi và phải thở bằng miệng, niêm mạc họng càng dễ mất độ ẩm.
Tình trạng này thường rõ hơn khi ngồi trong phòng điều hòa, uống ít nước, tiếp xúc với khói thuốc, bụi hoặc hóa chất. Họng khô có thể làm tăng cảm giác rát, ngứa, ho và muốn hắng giọng.
Thì thầm có giúp dây thanh nghỉ ngơi không?
Nhiều người cho rằng thì thầm là cách bảo vệ giọng khi bị khàn tiếng. Tuy nhiên, thì thầm không phải lúc nào cũng nhẹ nhàng hơn nói bình thường.
Khi thì thầm, một số người vô thức siết cơ vùng thanh quản hoặc cố đẩy hơi để người khác nghe rõ. Điều này vẫn có thể gây căng dây thanh.
Khi buộc phải giao tiếp, nên dùng giọng tự nhiên, nhẹ, nói chậm và chia câu ngắn. Không nên la hét, nhưng cũng không nên thì thầm kéo dài.
Nghỉ giọng không nhất thiết có nghĩa là phải im lặng tuyệt đối. Với khàn tiếng nhẹ, điều quan trọng là giảm tối đa thời gian nói, tránh nói lớn và dừng lại khi thấy đau hoặc mỏi giọng. Việc nghỉ giọng hoàn toàn thường chỉ được áp dụng khi có hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ.
Những dấu hiệu cho thấy giọng đang bị quá tải
Người bệnh nên chủ động giảm nói khi xuất hiện các biểu hiện sau:
-
Giọng khàn, rè hoặc yếu dần sau khi nói.
-
Phải gắng sức mới phát ra tiếng.
-
Cổ họng đau, rát hoặc căng khi nói.
-
Hụt hơi, giọng bị đứt quãng.
-
Thường xuyên phải hắng giọng.
-
Cảm giác vướng hoặc có đờm trong cổ.
-
Không nói được ở âm lượng hoặc cao độ quen thuộc.
Những triệu chứng này có thể liên quan đến nhiễm trùng đường hô hấp, sử dụng giọng quá mức, trào ngược, khói thuốc hoặc các rối loạn của dây thanh. Vì vậy, không nên mặc định mọi trường hợp khàn tiếng đều chỉ do viêm họng thông thường.
Cách giúp họng và giọng nói hồi phục nhanh hơn
Giảm thời gian sử dụng giọng
Trong những ngày đầu, nên hạn chế gọi điện, họp kéo dài, hát, la hét hoặc trò chuyện ở nơi ồn ào. Có thể dùng tin nhắn để thay thế khi cần trao đổi nhiều.
Khi phải nói, hãy dùng âm lượng vừa đủ nghe, nói chậm và nghỉ lấy hơi đều đặn. Không cố nói tiếp nếu cổ họng bắt đầu đau hoặc giọng trở nên khàn hơn.
Uống đủ nước
Giảm nói, uống đủ nước và giữ ẩm giúp giọng nói phục hồi tốt hơn
Nước giúp duy trì độ ẩm của niêm mạc họng và hỗ trợ dây thanh hoạt động trơn tru hơn. Nên uống từng ngụm nhỏ trong ngày thay vì chờ khát mới uống.
Nước ấm có thể tạo cảm giác dễ chịu, nhưng không cần uống quá nóng. Đồ uống quá nóng có thể làm vùng họng đang nhạy cảm khó chịu hơn.
Giữ ẩm không khí
Không khí khô, đặc biệt trong phòng điều hòa, có thể làm họng và đường thở khô rát. Có thể dùng máy tạo ẩm phù hợp, tránh để luồng điều hòa thổi trực tiếp vào mặt và vệ sinh thiết bị thường xuyên để hạn chế nấm mốc.
Ngoài ra, nên duy trì độ ẩm phòng ở mức dễ chịu và uống đủ nước trong ngày.
Tránh hắng giọng liên tục
Hắng giọng làm hai dây thanh khép và va vào nhau khá mạnh. Càng hắng giọng, niêm mạc càng dễ kích ứng, sau đó người bệnh lại càng cảm thấy vướng họng.
Khi muốn hắng giọng, có thể thử nuốt nước bọt, uống một ngụm nước hoặc ho nhẹ thay vì cố khạc mạnh.
Tránh các yếu tố gây kích ứng
Khói thuốc, thuốc lá điện tử, bụi, rượu bia và không khí ô nhiễm đều có thể làm họng khó chịu hơn.
Người bị trào ngược cũng nên hạn chế ăn quá no, ăn tối muộn hoặc nằm ngay sau ăn vì dịch trào ngược có thể kích thích vùng thanh quản và khiến khàn tiếng kéo dài.
Không nên tự dùng kháng sinh chỉ vì đau họng hoặc mất tiếng. Nhiều trường hợp viêm thanh quản cấp liên quan đến virus, kích ứng hoặc lạm dụng giọng, nên kháng sinh không mang lại lợi ích.
Khàn tiếng bao lâu thì cần đi khám?
Viêm thanh quản cấp thường cải thiện trong khoảng một đến hai tuần. Tuy nhiên, nên đi khám tai mũi họng nếu khàn tiếng không cải thiện, thường xuyên tái phát hoặc ảnh hưởng rõ đến việc nói và sinh hoạt.
Khàn tiếng kéo dài kèm khó thở hoặc khó nuốt cần được bác sĩ kiểm tra
Cần được đánh giá sớm hơn khi có một trong các dấu hiệu sau:
-
Khó thở, thở rít hoặc cảm giác đường thở bị thu hẹp.
-
Khó nuốt, nuốt đau nhiều hoặc thường xuyên bị sặc.
-
Ho ra máu.
-
Đau họng hoặc đau cổ tăng dần.
-
Nổi hạch vùng cổ.
-
Mất tiếng đột ngột sau khi la hét hoặc dùng giọng mạnh.
-
Khàn tiếng kéo dài, nhất là ở người hút thuốc.
-
Trẻ nhỏ khàn tiếng kèm khó thở, chảy nhiều nước dãi hoặc lừ đừ.
Bác sĩ có thể nội soi thanh quản để quan sát dây thanh, đánh giá mức độ viêm và loại trừ hạt xơ, polyp, liệt dây thanh hoặc các nguyên nhân khác.
Tóm lại, nói nhiều và nói lớn khiến họng lâu hồi phục vì dây thanh đang viêm vẫn phải rung, va chạm và chịu áp lực liên tục. Càng cố gắng sử dụng giọng khi đang khàn, cơ vùng thanh quản càng dễ căng và niêm mạc càng khó lành.
Trong giai đoạn đau họng hoặc mất tiếng, nên giảm nói, tránh la hét và thì thầm kéo dài, uống đủ nước, giữ ẩm không khí và hạn chế các yếu tố gây kích ứng. Nếu khàn tiếng kéo dài hoặc đi kèm khó thở, khó nuốt, ho ra máu hay đau tăng dần, cần đi khám để xác định chính xác nguyên nhân.
-
Kháng sinh tự nhiên - giảm ho - long đờm - chống viêm - tăng sức đề kháng
-
Thơm ngon, phù hợp với trẻ nhỏ
-
Giảm nhanh các triệu chứng ho viêm họng
-
Dịu nhanh các cơn đau họng.
