Sữa cung cấp protein, canxi và nhiều dưỡng chất quan trọng cho trẻ. Tuy nhiên, uống quá nhiều sữa, đặc biệt ở trẻ từ 1 tuổi trở lên, có thể khiến trẻ no lâu, giảm hứng thú với thức ăn và làm khẩu phần trở nên mất cân đối. Đây cũng là một trong những nguyên nhân cha mẹ thường bỏ qua khi trẻ ăn ít hoặc biếng ăn.
Vì sao uống nhiều sữa có thể khiến trẻ ăn ít?
Sữa không chỉ là đồ uống mà còn cung cấp năng lượng và dinh dưỡng. Vì vậy, nếu trẻ uống một lượng lớn sữa, nhất là trước bữa ăn, dạ dày có thể đã tương đối đầy và cảm giác đói giảm xuống.
Trẻ nhỏ có dạ dày còn nhỏ, nên chỉ cần uống một bình sữa khá lớn trước bữa chính cũng có thể khiến trẻ ăn được rất ít cơm, cháo, thịt, cá hoặc rau củ.
Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, trẻ có thể hình thành vòng lặp:
Uống nhiều sữa → không đói → ăn ít → cha mẹ lo trẻ thiếu chất nên lại cho uống thêm sữa → trẻ càng ít ăn.
Các hướng dẫn dinh dưỡng nhi khoa cũng lưu ý rằng trẻ uống quá nhiều sữa có thể giảm hứng thú với những thực phẩm khác.
Trẻ uống quá nhiều sữa có thể no lâu và giảm hứng thú với bữa ăn
Uống nhiều sữa có thể làm khẩu phần thiếu sắt
Một vấn đề đáng chú ý khác là sữa bò có hàm lượng sắt thấp.
Nếu trẻ uống quá nhiều sữa nhưng lại ăn ít thịt, cá, trứng, đậu và các thực phẩm giàu sắt, lượng sắt trong khẩu phần có thể không đáp ứng đủ nhu cầu.
Trẻ uống quá nhiều sữa bò sau 1 tuổi cũng được ghi nhận có nguy cơ thiếu sắt cao hơn, một phần vì sữa làm trẻ no và giảm lượng thực phẩm giàu sắt được ăn vào.
Thiếu sắt kéo dài có thể khiến trẻ xanh xao, mệt mỏi, kém tập trung, giảm cảm giác ngon miệng và ảnh hưởng đến tăng trưởng nếu không được phát hiện và xử trí.
Trẻ uống nhiều sữa nhưng ăn ít thực phẩm giàu sắt có thể tăng nguy cơ thiếu sắt
Bao nhiêu sữa là quá nhiều?
Không có một lượng sữa duy nhất phù hợp cho mọi trẻ vì còn phụ thuộc độ tuổi, chế độ ăn, tình trạng tăng trưởng và việc trẻ có bú mẹ hay không.
Với trẻ sau 1 tuổi sử dụng sữa bò, Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến nghị thông thường không nên uống quá khoảng 16-24 oz mỗi ngày, tương đương khoảng 470-750 ml. Uống vượt quá mức này thường xuyên có thể khiến trẻ no và giảm ăn các thực phẩm khác.
Tuy nhiên, cha mẹ không cần cố ép trẻ phải uống đủ một con số cố định nếu trẻ vẫn ăn đa dạng và nhận canxi, protein từ các thực phẩm khác như sữa chua, phô mai, cá, trứng hoặc đậu phụ.
Uống sữa quá gần bữa chính có thể khiến trẻ ăn ít hơn
Trẻ dưới 1 tuổi thì sao?
Với trẻ dưới 12 tháng, sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn dinh dưỡng chính, song song với ăn bổ sung từ khoảng 6 tháng tuổi.
Không nên dùng sữa bò làm thức uống chính thay cho sữa mẹ hoặc sữa công thức trước 12 tháng tuổi.
Do đó, việc đánh giá “trẻ uống nhiều sữa có làm giảm ăn hay không” cần dựa vào độ tuổi. Một em bé 7–8 tháng uống sữa nhiều sẽ khác với một trẻ 2 tuổi vẫn uống nhiều bình sữa mỗi ngày.
Những dấu hiệu cho thấy trẻ có thể đang uống quá nhiều sữa
Cha mẹ nên xem lại lượng sữa nếu trẻ có những biểu hiện như:
-
Thường xuyên từ chối bữa chính nhưng vẫn đòi uống sữa.
-
Uống sữa ngay trước hoặc trong bữa ăn.
-
Có thể bỏ bữa nhưng vẫn uống nhiều bình sữa trong ngày.
-
Ít ăn thịt, cá, trứng, rau củ hoặc trái cây.
-
Chỉ thích thức ăn mềm, lỏng và không muốn tập nhai.
-
Thường xuyên đòi sữa khi đói thay vì ăn thức ăn.
-
Trẻ xanh xao, mệt, kém ăn hoặc nghi ngờ thiếu sắt.
Không phải trẻ có một trong những biểu hiện này chắc chắn đang uống quá nhiều sữa, nhưng đây là những dấu hiệu cha mẹ nên xem lại lịch ăn uống của trẻ.
Cho trẻ uống sữa lúc nào để không ảnh hưởng bữa ăn?
Nếu trẻ từ 1 tuổi trở lên đang biếng ăn, không nên cho uống một lượng lớn sữa ngay trước bữa chính.
Có thể sắp xếp:
-
Ăn bữa chính trước, uống sữa sau.
-
Hoặc để sữa vào các bữa phụ cách bữa chính một khoảng thời gian.
-
Hạn chế để trẻ cầm bình sữa uống rải rác suốt ngày.
-
Cho trẻ uống nước khi khát thay vì dùng sữa như một loại nước giải khát.
-
Duy trì giờ ăn và giờ uống sữa tương đối ổn định.
Việc để đồ uống quá gần bữa ăn có thể làm trẻ no và giảm cảm giác thèm ăn.
Sắp xếp thời gian uống sữa hợp lý giúp trẻ ăn bữa chính tốt hơn
Có nên cắt sữa nếu trẻ biếng ăn?
Không nên tự động cắt hoàn toàn sữa.
Sữa vẫn là nguồn protein, canxi và nhiều dưỡng chất có giá trị. Mục tiêu là điều chỉnh lượng và thời điểm uống, chứ không phải loại bỏ sữa khỏi chế độ ăn.
Nếu trẻ đang uống quá nhiều, cha mẹ có thể giảm từ từ thay vì cắt đột ngột. Đồng thời, hãy tăng sự đa dạng của bữa ăn với:
-
Thịt, cá, trứng, tôm, đậu phụ để cung cấp protein.
-
Thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, thịt gia cầm, trứng và các loại đậu.
-
Rau củ và trái cây.
-
Tinh bột như cơm, cháo, mì, khoai.
-
Chất béo phù hợp từ dầu, cá, quả bơ hoặc các loại hạt được chế biến an toàn theo độ tuổi.
Điều quan trọng là trẻ dần học cách nhận dinh dưỡng từ nhiều nhóm thực phẩm thay vì phụ thuộc chủ yếu vào sữa.
Khi nào trẻ ăn ít cần đi khám?
Trẻ đôi khi ăn ít trong một vài ngày không nhất thiết là bất thường. Tuy nhiên, nên đưa trẻ đi khám nếu:
-
Cân nặng đứng yên hoặc giảm.
-
Trẻ tụt khỏi đường tăng trưởng trước đây.
-
Ăn rất ít trong thời gian dài.
-
Chỉ uống sữa và gần như từ chối thức ăn.
-
Da xanh, môi nhợt, thường xuyên mệt mỏi.
-
Nôn ói, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài.
-
Khó nhai, khó nuốt hoặc hay sặc khi ăn.
Bác sĩ có thể đánh giá tăng trưởng, khẩu phần ăn và khi cần thiết kiểm tra thiếu máu thiếu sắt hoặc những nguyên nhân khác gây biếng ăn.
Kết luận
Trẻ uống nhiều sữa hoàn toàn có thể ăn ít hơn, đặc biệt khi sữa được uống với lượng lớn hoặc quá gần bữa chính.
Sữa rất tốt nhưng không thể thay thế hoàn toàn một chế độ ăn đa dạng. Sau 1 tuổi, trẻ cần dần chuyển trọng tâm sang thức ăn gia đình phù hợp với độ tuổi, trong khi sữa trở thành một phần của khẩu phần thay vì là nguồn dinh dưỡng gần như duy nhất.
Nếu trẻ đang biếng ăn, trước khi tìm thuốc hoặc sản phẩm kích thích ăn ngon, cha mẹ nên thử kiểm tra một điều rất đơn giản: mỗi ngày trẻ đang uống bao nhiêu sữa và uống vào thời điểm nào?
Xem thêm: Siro ăn ngon cho trẻ
