Rối loạn điều tiết mắt có thể khiến mắt nhanh mỏi, nhìn lúc rõ lúc mờ, khó chuyển tầm nhìn từ gần ra xa hoặc thường xuyên đau đầu sau khi dùng điện thoại, máy tính. Tình trạng này dễ gặp ở người phải học tập, làm việc gần trong thời gian dài. Hiểu đúng nguyên nhân và nhận biết sớm sẽ giúp bảo vệ thị lực và tránh nhầm lẫn với các tật khúc xạ như cận thị.
Rối loạn điều tiết mắt là gì?
Điều tiết là khả năng giúp mắt thay đổi tiêu điểm để nhìn rõ vật ở những khoảng cách khác nhau.
Khi nhìn gần, cơ thể mi co lại làm thủy tinh thể trở nên cong hơn, tăng khả năng hội tụ ánh sáng. Khi nhìn xa, cơ thể mi thư giãn, thủy tinh thể trở nên dẹt hơn.
Rối loạn điều tiết mắt xảy ra khi cơ chế này hoạt động không bình thường. Mắt có thể điều tiết quá mức, điều tiết không đủ hoặc khó chuyển đổi linh hoạt giữa nhìn gần và nhìn xa.
Người gặp tình trạng này thường cảm thấy mắt nhanh mỏi khi đọc sách, học tập hoặc sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài.
Rối loạn điều tiết mắt khiến mắt khó lấy nét khi chuyển giữa nhìn gần và nhìn xa
Các dạng rối loạn điều tiết thường gặp
Rối loạn điều tiết không chỉ có một dạng. Một số tình trạng thường gặp gồm:
Điều tiết quá mức
Mắt sử dụng lực điều tiết nhiều hơn mức cần thiết hoặc khó thư giãn sau khi nhìn gần lâu.
Người mắc có thể nhìn xa bị mờ sau khi vừa sử dụng điện thoại hoặc máy tính, phải mất một khoảng thời gian mới lấy nét rõ trở lại.
Co thắt điều tiết
Đây là tình trạng cơ thể mi co kéo dài, khiến mắt duy trì trạng thái điều tiết quá mức ngay cả khi không còn nhìn gần.
Co thắt điều tiết có thể làm mắt xuất hiện độ cận tạm thời, còn được gọi là cận thị giả trong một số trường hợp.
Điều tiết không đủ
Mắt không tạo đủ khả năng điều tiết để duy trì hình ảnh rõ khi nhìn gần.
Người gặp tình trạng này có thể khó đọc sách trong thời gian dài, chữ nhanh mờ, phải đưa tài liệu ra xa hoặc thường xuyên nghỉ mắt.
Dấu hiệu rối loạn điều tiết mắt
Triệu chứng có thể khác nhau tùy dạng rối loạn và mức độ. Một số biểu hiện thường gặp gồm:
-
Mỏi mắt khi đọc sách hoặc nhìn màn hình lâu.
-
Nhìn gần hoặc nhìn xa lúc rõ lúc mờ.
-
Khó chuyển tiêu điểm từ điện thoại sang vật ở xa.
-
Nhìn xa mờ sau khi làm việc gần trong thời gian dài.
-
Đau hoặc căng quanh mắt.
-
Đau đầu, đặc biệt sau khi học hoặc làm việc nhiều bằng mắt.
-
Khó tập trung khi đọc.
-
Cảm giác chữ bị nhòe sau một thời gian đọc sách.
-
Phải nheo mắt hoặc chớp mắt nhiều để nhìn rõ hơn.
Một số người còn có thể đồng thời bị khô mắt, cay mắt hoặc khó chịu khi sử dụng màn hình. Tuy nhiên, những triệu chứng này không đặc hiệu và cũng có thể gặp trong nhiều vấn đề về mắt khác.
Mỏi mắt, đau đầu và nhìn lúc rõ lúc mờ là những dấu hiệu thường gặp của rối loạn điều tiết
Vì sao dễ bị rối loạn điều tiết mắt?
Nhìn gần liên tục trong thời gian dài
Đọc sách, sử dụng điện thoại hoặc làm việc trên máy tính đòi hỏi mắt phải duy trì khả năng điều tiết ở khoảng cách gần.
Nếu công việc gần kéo dài mà ít nghỉ, mắt có thể xuất hiện tình trạng mỏi và khó chuyển tiêu điểm sau đó.
Sử dụng điện thoại và máy tính nhiều
Vấn đề không chỉ nằm ở màn hình mà còn ở thời gian và khoảng cách nhìn gần liên tục.
Ví dụ, việc cầm điện thoại ở khoảng cách gần hàng giờ, ít nhìn ra xa có thể làm hệ thống điều tiết phải hoạt động kéo dài.
Tật khúc xạ chưa được chỉnh đúng
Cận thị, viễn thị hoặc loạn thị chưa được phát hiện, đeo kính không đúng độ hoặc kính không còn phù hợp đều có thể khiến mắt phải cố gắng nhiều hơn để nhìn rõ.
Do đó, người thường xuyên mỏi mắt hoặc nhìn mờ không nên tự kết luận rằng mình bị rối loạn điều tiết mà cần kiểm tra cả tật khúc xạ.
Một số yếu tố khác
Rối loạn phối hợp hai mắt, một số bệnh lý mắt hoặc các vấn đề thần kinh cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Trong một số trường hợp hiếm gặp, co thắt điều tiết còn liên quan đến thuốc hoặc bệnh lý khác.
Vì vậy, nếu triệu chứng rõ rệt hoặc kéo dài, việc khám mắt là cần thiết để xác định đúng nguyên nhân.
Rối loạn điều tiết có phải cận thị không?
Không. Rối loạn điều tiết và cận thị là hai vấn đề khác nhau.
Cận thị thật liên quan đến đặc điểm quang học của mắt khiến hình ảnh của vật ở xa hội tụ phía trước võng mạc khi mắt không điều tiết.
Trong khi đó, co thắt hoặc điều tiết quá mức có thể khiến mắt tạm thời tăng công suất hội tụ và tạo ra biểu hiện giống cận thị. Hiện tượng này thường được gọi là cận thị giả.
Đây cũng là lý do một người có thể đo ra độ cận khi chưa nhỏ thuốc liệt điều tiết nhưng kết quả thay đổi sau khi khả năng điều tiết được làm thư giãn. Vì vậy, đặc biệt ở trẻ em và người trẻ có độ khúc xạ không ổn định, bác sĩ có thể chỉ định đo khúc xạ sau liệt điều tiết để xác định chính xác hơn.
Co thắt điều tiết có thể làm mắt xuất hiện độ cận tạm thời và dễ nhầm với cận thị thật
Rối loạn điều tiết mắt có nguy hiểm không?
Phần lớn các rối loạn điều tiết không đồng nghĩa với tổn thương mắt nghiêm trọng. Tuy nhiên, tình trạng kéo dài có thể gây nhiều khó chịu như:
-
Mỏi mắt thường xuyên.
-
Đau đầu.
-
Khó tập trung học tập và làm việc.
-
Giảm hiệu quả khi đọc hoặc sử dụng máy tính.
-
Nhìn mờ gây ảnh hưởng sinh hoạt.
Quan trọng hơn, những triệu chứng trên cũng có thể xuất hiện trong tật khúc xạ hoặc một số bệnh lý khác. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào cảm giác mỏi mắt.
Làm gì để giảm tình trạng mỏi điều tiết?
Cho mắt nghỉ khi làm việc gần
Không nên liên tục nhìn màn hình hoặc đọc sách trong nhiều giờ.
Có thể áp dụng quy tắc 20-20-20: sau khoảng 20 phút nhìn gần, nhìn một vật cách xa khoảng 20 feet, tương đương khoảng 6 mét, trong ít nhất 20 giây.
Đây chủ yếu là cách giúp mắt tạm thời chuyển khỏi nhiệm vụ nhìn gần và giảm cảm giác mỏi mắt.
Giữ khoảng cách nhìn phù hợp
Không nên dí điện thoại quá sát mắt. Khi đọc sách hoặc làm việc, cần duy trì khoảng cách thoải mái và tư thế phù hợp.
Màn hình máy tính cũng nên đặt ở vị trí giúp người sử dụng không phải liên tục cúi sát hoặc căng mắt để nhìn.
Hạn chế sử dụng màn hình liên tục
Nếu phải học hoặc làm việc nhiều trên máy tính, nên xen kẽ những khoảng nghỉ ngắn và các hoạt động nhìn xa.
Thời gian nghỉ không nhất thiết phải dài, nhưng cần được thực hiện thường xuyên.
Nghỉ mắt định kỳ và hạn chế nhìn gần liên tục giúp giảm tình trạng mỏi điều tiết mắt
Ngủ đủ giấc
Thiếu ngủ có thể làm cảm giác mỏi mắt, khô mắt và khó chịu khi sử dụng màn hình trở nên rõ hơn.
Duy trì thời gian ngủ phù hợp và hạn chế sử dụng điện thoại quá lâu trước khi ngủ cũng có lợi cho sức khỏe mắt nói chung.
Đeo kính đúng độ
Nếu có cận thị, viễn thị hoặc loạn thị, cần sử dụng kính phù hợp theo hướng dẫn của chuyên gia mắt.
Không nên tự mua kính hoặc thay đổi độ kính chỉ vì cảm thấy mắt mờ sau khi sử dụng máy tính.
Khi nào nên đi khám mắt?
Bạn nên kiểm tra mắt nếu:
-
Nhìn mờ thường xuyên hoặc ngày càng tăng.
-
Mắt mất nhiều thời gian mới chuyển được từ nhìn gần sang nhìn xa.
-
Đau đầu, mỏi mắt tái diễn khi học hoặc làm việc.
-
Độ kính thay đổi bất thường trong thời gian ngắn.
-
Nhìn đôi.
-
Trẻ thường xuyên nheo mắt, dụi mắt, tránh đọc sách hoặc than đau đầu.
-
Các triệu chứng không cải thiện dù đã nghỉ mắt và điều chỉnh thói quen sử dụng màn hình.
Bác sĩ có thể kiểm tra thị lực, khúc xạ, khả năng điều tiết và phối hợp hai mắt. Trong những trường hợp cần thiết, đo khúc xạ sau liệt điều tiết giúp phân biệt cận thị thật với tình trạng tăng độ cận do điều tiết.
Kết luận
Rối loạn điều tiết mắt là tình trạng khả năng lấy nét của mắt hoạt động không bình thường, khiến người bệnh có thể gặp hiện tượng mỏi mắt, nhìn mờ, đau đầu hoặc khó chuyển tiêu điểm giữa gần và xa.
Làm việc gần kéo dài và sử dụng thiết bị điện tử liên tục có thể làm các triệu chứng dễ xuất hiện hơn. Tuy nhiên, rối loạn điều tiết không đồng nghĩa với cận thị và cũng không phải trường hợp nhìn mờ nào sau khi dùng điện thoại cũng là “cận thị giả”.
Nếu tình trạng nhìn mờ hoặc mỏi mắt xảy ra thường xuyên, nên khám chuyên khoa mắt để xác định chính xác nguyên nhân thay vì tự mua kính hoặc tự điều trị.
