Khi bị sốt, cơ thể đang tăng nhiệt độ như một phần của phản ứng miễn dịch trước nhiễm trùng hoặc một số bệnh lý khác. Nhiều người cho rằng chỉ cần tránh các món “nóng trong người” là có thể hạ sốt nhanh hơn. Tuy nhiên, thực tế thức ăn hiếm khi làm nhiệt độ sốt tăng đáng kể.
Dù vậy, một số món có thể khiến người bệnh cảm thấy nóng bừng, đổ mồ hôi, khát nước, đầy bụng hoặc khó ngủ hơn. Khi cơ thể đang mệt, những phản ứng này có thể làm quá trình hồi phục trở nên khó chịu hơn.
Những món cay, nhiều dầu mỡ và quá mặn có thể khiến người bị sốt khó chịu hơn
Khi bị sốt, vì sao cơ thể dễ mất nước?
Sốt thường làm cơ thể tăng thoát nước qua da và hơi thở. Nếu người bệnh còn đổ mồ hôi, nôn hoặc tiêu chảy, nguy cơ mất nước càng cao. Vì vậy, uống đủ chất lỏng là một trong những biện pháp chăm sóc quan trọng khi sốt.
Thực phẩm không phải nguyên nhân chính gây sốt tăng. Tuy nhiên, các món làm người bệnh ra nhiều mồ hôi, khát hơn hoặc khó uống nước có thể khiến tình trạng mệt mỏi nặng thêm.
1. Món cay nhiều ớt, tiêu và sa tế
.jpg)
Đồ ăn quá cay hoặc quá nóng dễ gây nóng bừng và kích ứng khi cơ thể đang sốt
Ớt chứa capsaicin, chất kích thích các thụ thể tạo cảm giác nóng. Sau khi ăn cay, người bệnh có thể nóng mặt, đỏ da, chảy nước mũi và đổ mồ hôi.
Phản ứng này thường chỉ tạo cảm giác nóng chứ không nhất thiết làm thân nhiệt lõi tăng đáng kể. Tuy nhiên, khi đang sốt, ăn quá cay có thể:
-
Làm cơ thể khó chịu và ra mồ hôi nhiều hơn;
-
Kích thích họng đang đau hoặc ho;
-
Gây đau bụng, trào ngược hoặc tiêu chảy ở người nhạy cảm;
-
Làm người bệnh khó ăn những món khác.
Không cần kiêng hoàn toàn tiêu, gừng hay gia vị nếu chỉ dùng một lượng nhỏ trong món ăn. Điều cần tránh là các món quá cay như lẩu cay, mì cay, đồ chiên phủ nhiều ớt và sa tế.
2. Cháo, súp và đồ uống quá nóng
Cháo và súp là lựa chọn phù hợp khi sốt vì mềm, dễ ăn và cung cấp thêm chất lỏng. Tuy nhiên, không nên dùng khi món ăn vẫn còn quá nóng.
Nhiệt độ cao từ thức ăn có thể làm người bệnh nóng bừng, đổ mồ hôi và kích ứng niêm mạc miệng, họng. Món quá nóng cũng không giúp “toát mồ hôi để đẩy bệnh ra ngoài”.
Nên để cháo, canh hoặc nước uống nguội bớt, dùng ở mức ấm vừa phải và dễ chịu.
3. Thức ăn chiên rán, nhiều dầu mỡ
Gà rán, khoai tây chiên, thịt mỡ và các món xào nhiều dầu không trực tiếp gây sốt cao hơn. Tuy nhiên, chúng thường tiêu hóa chậm và dễ gây:
-
Đầy bụng, khó tiêu;
-
Buồn nôn;
-
Trào ngược;
-
Chán ăn;
-
Cảm giác nóng nặng bụng sau bữa ăn.
Khi sốt, hệ tiêu hóa có thể hoạt động kém hơn bình thường. Vì vậy, nên ưu tiên món hấp, luộc, kho mềm hoặc nấu canh thay vì chiên rán.
4. Bữa ăn quá lớn hoặc quá nhiều đạm
Protein từ thịt, cá, trứng và sữa rất cần thiết cho quá trình phục hồi. Người bệnh không cần kiêng thịt đỏ, trứng hay cá chỉ vì đang sốt, trừ khi bác sĩ có chỉ định riêng.
Tuy nhiên, ăn một bữa quá nhiều thịt hoặc quá nhiều thực phẩm cùng lúc có thể làm cơ thể phải tiêu hao nhiều năng lượng cho tiêu hóa. Quá trình này tạo ra một lượng nhiệt nhỏ và có thể khiến người bệnh cảm thấy nóng, nặng bụng hơn.
Cách phù hợp hơn là:
-
Chia thành nhiều bữa nhỏ;
-
Chọn thịt nạc, cá, trứng hoặc đậu phụ;
-
Nấu mềm, ít dầu;
-
Không ép ăn quá nhiều khi đang chán ăn.
5. Món quá mặn
Mì gói, đồ khô, thức ăn đóng hộp, xúc xích và các món muối thường chứa nhiều natri. Chúng không trực tiếp làm sốt tăng nhưng có thể khiến người bệnh khát hơn.
Nếu chỉ ăn đồ mặn mà không uống đủ nước, cảm giác khô miệng, mệt và đau đầu có thể rõ hơn. Khi sốt, nên nêm nhạt vừa phải và bổ sung nước đều trong ngày.
Người có tăng huyết áp, suy tim hoặc bệnh thận cần kiểm soát muối và lượng nước theo hướng dẫn của bác sĩ.
6. Bánh kẹo, trà sữa và nước ngọt
Đồ ngọt không làm sốt tăng ngay, nhưng thường cung cấp nhiều đường và ít dưỡng chất. Uống nhiều nước ngọt có thể khiến người bệnh no giả, từ đó ăn ít cháo, súp, trái cây hoặc những thực phẩm cần thiết hơn.
Trà sữa và nước tăng lực còn có thể chứa caffeine, khiến tim đập nhanh, bồn chồn và khó ngủ. Trong thời gian sốt, nên ưu tiên nước lọc, nước canh, dung dịch bù nước phù hợp hoặc đồ uống ít đường.
7. Cà phê, trà đặc và nước tăng lực
Caffeine không nhất thiết gây mất nước nghiêm trọng nếu dùng lượng vừa phải ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, khi đang sốt, đặc biệt nếu người bệnh ít ăn, tim đập nhanh hoặc khó ngủ, caffeine có thể làm:
-
Bồn chồn và hồi hộp;
-
Tim đập nhanh hơn;
-
Khó ngủ;
-
Đau dạ dày;
-
Cảm giác mệt rõ hơn.
Vì vậy, nên giảm cà phê, trà đặc và tránh nước tăng lực cho đến khi cơ thể hồi phục.
8. Rượu bia
Rượu bia là nhóm nên tránh hoàn toàn khi đang sốt. Đồ uống có cồn có thể làm tăng nguy cơ mất nước, ảnh hưởng giấc ngủ và gây tương tác với thuốc.
Đặc biệt, không nên uống rượu khi đang dùng thuốc hạ sốt, thuốc cảm, thuốc kháng histamine hoặc thuốc điều trị bệnh nền nếu chưa hỏi bác sĩ. Các hướng dẫn chăm sóc cảm cúm cũng khuyến cáo tránh rượu và ưu tiên uống đủ chất lỏng.
Khi sốt nên ăn gì?
Không có một thực đơn bắt buộc cho tất cả mọi người. Mục tiêu chính là cung cấp đủ nước, năng lượng và dưỡng chất trong khả năng dung nạp của người bệnh.
Cháo, súp, trứng và rau củ mềm giúp người bị sốt dễ ăn và bổ sung năng lượng
Có thể lựa chọn:
-
Cháo, súp, cơm mềm hoặc khoai;
-
Trứng, cá, thịt nạc, đậu phụ;
-
Rau củ nấu mềm;
-
Trái cây nguyên miếng hoặc xay nhưng không thêm quá nhiều đường;
-
Sữa hoặc sữa chua nếu cơ thể dung nạp tốt;
-
Nước lọc, nước canh hoặc dung dịch bù nước khi có nguy cơ mất nước.
Nên chia nhỏ bữa ăn và không ép ăn quá mức. Nếu chán ăn trong một thời gian ngắn nhưng vẫn uống được nước, có thể ưu tiên bù nước trước. CDC khuyến cáo người mắc các bệnh hô hấp thường gặp nên nghỉ ngơi và uống nhiều chất lỏng để phòng mất nước.
Uống đủ nước giúp hạn chế mất nước và hỗ trợ cơ thể phục hồi khi bị sốt
Có nên uống nước thật lạnh khi sốt?
Nước mát thường không làm bệnh nặng hơn và có thể giúp người bệnh dễ uống hơn. Tuy nhiên, nếu đang đau họng, ho hoặc ê buốt răng, nên chọn nước ở nhiệt độ dễ chịu.
Không cần cố uống nước nóng để “ra mồ hôi”, cũng không nên ép uống nước đá nếu làm họng khó chịu. Điều quan trọng là uống được đủ lượng chất lỏng.
Khi nào sốt cần đi khám?
Người lớn nên đi khám khi sốt cao, kéo dài hoặc kèm dấu hiệu bất thường. Cần được đánh giá sớm nếu có:
-
Khó thở hoặc đau ngực;
-
Lơ mơ, lú lẫn hoặc co giật;
-
Đau đầu dữ dội, cứng cổ;
-
Nôn liên tục hoặc không uống được nước;
-
Tiểu rất ít, khô miệng hoặc chóng mặt;
-
Phát ban bất thường;
-
Đau bụng dữ dội;
-
Sốt cải thiện rồi quay trở lại hoặc nặng hơn.
Trẻ sơ sinh, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền cần được theo dõi chặt chẽ hơn.
Kết luận
Không có món ăn thông thường nào tự nó làm cơn sốt tăng mạnh. Tuy nhiên, món quá cay, quá nóng, nhiều dầu mỡ, quá mặn, nhiều đường, caffeine và rượu bia có thể khiến người bệnh nóng bừng, khó tiêu, mất nước hoặc khó ngủ hơn.
Khi sốt, nên ăn món mềm, dễ tiêu, nêm vừa phải, chia nhỏ bữa và ưu tiên uống đủ nước. Thực phẩm chỉ đóng vai trò hỗ trợ; điều quan trọng vẫn là theo dõi nhiệt độ, nghỉ ngơi và xử lý đúng nguyên nhân gây sốt.
