Vảy nến thường được nhận biết qua các mảng da viêm đỏ, dày và bong vảy. Tuy nhiên, đây không chỉ là vấn đề ngoài da mà là bệnh viêm mạn tính qua trung gian miễn dịch, có thể đi kèm viêm khớp, béo phì, bệnh tim mạch và ảnh hưởng tâm lý.
Một số nghiên cứu cho thấy nam giới mắc vảy nến, đặc biệt khi bệnh hoạt động mạnh hoặc chưa được kiểm soát, có thể gặp bất thường về hormone, chất lượng tinh dịch và chức năng tình dục. Tuy nhiên, bằng chứng còn hạn chế và không đồng nghĩa mọi nam giới bị vảy nến đều vô sinh.
Vảy nến là bệnh gì?
Vảy nến xảy ra khi hệ miễn dịch hoạt động bất thường, làm tế bào da tăng sinh nhanh và gây viêm. Bệnh thường tiến triển từng đợt, xen kẽ giữa giai đoạn bùng phát và thời gian triệu chứng thuyên giảm.
Cơ chế hình thành vảy nến liên quan đến sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và môi trường. Stress, nhiễm trùng, tổn thương da, hút thuốc, uống nhiều rượu, béo phì và một số loại thuốc có thể khiến bệnh khởi phát hoặc nặng hơn ở người có cơ địa nhạy cảm.
Vảy nến có gây vô sinh nam không?
Hiện chưa có đủ bằng chứng để kết luận vảy nến trực tiếp gây vô sinh. Phần lớn nam giới mắc bệnh vẫn có thể có con tự nhiên.
Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện có gợi ý vảy nến có thể liên quan đến một số yếu tố làm giảm khả năng sinh sản, gồm:
-
Số lượng hoặc khả năng di động của tinh trùng giảm;
-
Thay đổi tỷ lệ tinh trùng có hình dạng bình thường;
-
Rối loạn hormone sinh dục ở một số người;
-
Rối loạn cương hoặc giảm ham muốn;
-
Tâm lý tự ti, lo âu hoặc trầm cảm làm giảm tần suất quan hệ.
Một tổng quan về sức khỏe sinh sản nam giới trong các bệnh da viêm ghi nhận bất thường tinh dịch ở ba trong bốn nghiên cứu về vảy nến. Tuy nhiên, số nghiên cứu còn ít, quy mô nhỏ và phương pháp đánh giá không đồng nhất nên chưa thể xác định mức độ ảnh hưởng thực sự.
Cũng cần phân biệt khả năng sinh sản với chức năng tình dục. Rối loạn cương, giảm ham muốn hoặc đau khi quan hệ có thể khiến việc thụ thai khó khăn hơn, nhưng không nhất thiết đồng nghĩa tinh trùng bất thường. Các phân tích tổng hợp cho thấy nam giới mắc vảy nến có nguy cơ rối loạn cương cao hơn, có thể liên quan đến viêm, bệnh chuyển hóa, tâm lý và tổn thương vảy nến tại vùng sinh dục.
Vảy nến: Vấn đề ngoài da ảnh hưởng sức khỏe sinh sản nam giới?
Vì sao vảy nến có thể ảnh hưởng sức khỏe sinh sản?
1. Tình trạng viêm toàn thân
Các chất trung gian gây viêm trong bệnh vảy nến có thể tác động đến mạch máu, chuyển hóa và hoạt động của cơ quan sinh dục. Về lý thuyết, tình trạng viêm kéo dài cũng có thể ảnh hưởng quá trình sinh tinh và các tuyến tạo nên dịch tinh.
Một nghiên cứu bệnh chứng năm 2017 so sánh 50 nam giới bị vảy nến chưa điều trị với 50 người khỏe mạnh ghi nhận nhóm vảy nến có tổng số tinh trùng, độ di động và tỷ lệ hình thái bình thường thấp hơn. Testosterone và protein gắn hormone sinh dục cũng thấp hơn, trong khi siêu âm phát hiện dấu hiệu viêm tuyến sinh dục phụ ở 35 người mắc vảy nến.
Dù đáng chú ý, đây chỉ là một nghiên cứu nhỏ và không chứng minh vảy nến chắc chắn gây vô sinh. Kết quả cần được kiểm chứng bằng những nghiên cứu lớn, theo dõi dài hạn và đánh giá tỷ lệ có thai thực tế.
Bệnh vảy nến có thể đến từ yếu tố di truyền hoặc môi trường
2. Bệnh nền đi kèm
Béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và hút thuốc thường gặp hơn ở một số người mắc vảy nến. Đây cũng là những yếu tố có thể ảnh hưởng hormone, chức năng cương và chất lượng tinh trùng.
Do đó, bất thường sinh sản không nhất thiết chỉ do tổn thương vảy nến mà có thể là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp.
Ảnh hưởng tâm lý và tổn thương vùng sinh dục
Vảy nến có thể gây mặc cảm về ngoại hình, lo lắng, giảm tự tin và né tránh quan hệ. Nếu tổn thương xuất hiện ở vùng bẹn hoặc cơ quan sinh dục, cảm giác ngứa, rát và đau còn có thể làm giảm ham muốn.
Vì vậy, chăm sóc sức khỏe tinh thần và điều trị tổn thương tại vùng nhạy cảm cũng là một phần quan trọng trong kế hoạch sinh con.
Thuốc điều trị vảy nến có ảnh hưởng khả năng làm cha không?
Không thể áp dụng một kết luận chung cho tất cả thuốc. Mỗi thuốc có dữ liệu an toàn và khuyến cáo riêng. Người bệnh cần trao đổi với bác sĩ trước khi có kế hoạch sinh con, nhưng không nên tự ngừng điều trị, vì bệnh bùng phát cũng có thể làm tăng gánh nặng viêm và ảnh hưởng chất lượng sống.
Methotrexate
Methotrexate thường khiến nam giới lo lắng về khả năng sinh sản. Tuy nhiên, hướng dẫn của Hội Thấp khớp học Anh đánh giá việc người cha sử dụng methotrexate liều thấp, không quá 25 mg mỗi tuần, tương thích với việc mang thai của người bạn đời và chưa ghi nhận tăng nguy cơ sảy thai hoặc dị tật trong dữ liệu được tổng hợp.
Một nghiên cứu nhỏ năm 2025 trên 31 nam giới mắc vảy nến cũng không phát hiện thay đổi đáng kể về thể tích tinh dịch, mật độ, độ di động hoặc hình thái tinh trùng sau ba tháng dùng methotrexate. Tuy nhiên, nghiên cứu không có nhóm chứng và thời gian theo dõi ngắn nên chưa thể loại trừ hoàn toàn mọi nguy cơ.
Một số tờ hướng dẫn sử dụng thuốc vẫn đưa ra thời gian tránh thụ thai khác nhau. Vì vậy, quyết định tiếp tục, đổi hoặc tạm dừng thuốc cần dựa trên liều dùng, mức độ bệnh và hướng dẫn tại nơi điều trị. Hiệp hội Da liễu Anh cũng khuyên nam giới đang muốn có con trao đổi trực tiếp với bác sĩ kê đơn.
Thuốc sinh học
Dữ liệu hiện có chưa cho thấy người cha sử dụng thuốc sinh học kháng TNF làm tăng nguy cơ dị tật hoặc mất thai. Hướng dẫn của Hội Thấp khớp học Anh xem việc tiếp xúc thuốc kháng TNF từ phía người cha là tương thích với thai kỳ.
Một nghiên cứu quan sát năm 2024 trên 33 nam giới dùng adalimumab ghi nhận cải thiện nhẹ về chức năng cương, độ di động và sức sống của tinh trùng sau sáu tháng. Tuy nhiên, đây chưa phải bằng chứng để dùng adalimumab nhằm “tăng khả năng sinh sản”. Thuốc chỉ nên được lựa chọn để điều trị vảy nến theo chỉ định chuyên môn.
Dữ liệu về các nhóm sinh học khác vẫn ít hơn. Mỗi thuốc cần được đánh giá riêng thay vì mặc định tất cả đều hoàn toàn giống nhau.
Nam giới bị vảy nến muốn có con nên làm gì?
Kiểm soát bệnh ổn định
Tuân thủ điều trị giúp giảm tổn thương da, hạn chế viêm và cải thiện tâm lý. Không nên ngừng thuốc đột ngột chỉ vì lo ảnh hưởng tinh trùng.
Trước khi có con, hãy báo cho bác sĩ da liễu toàn bộ thuốc đang dùng, gồm thuốc uống, thuốc tiêm, kem bôi và thực phẩm bổ sung.
Điều chỉnh các yếu tố có thể thay đổi
Nam giới nên:
-
Bỏ thuốc lá;
-
Hạn chế rượu bia;
-
Duy trì cân nặng phù hợp;
-
Vận động đều đặn;
-
Ngủ đủ và kiểm soát stress;
-
Tránh dùng testosterone hoặc steroid đồng hóa khi chưa có chỉ định.
Chế độ ăn đa dạng với rau, trái cây, cá, đậu và ngũ cốc nguyên hạt có lợi cho sức khỏe tổng thể, nhưng không có thực phẩm hay chất chống oxy hóa nào được chứng minh chữa vô sinh do vảy nến.
Chỉ xét nghiệm khi có chỉ định
Không phải mọi nam giới mắc vảy nến đều cần làm tinh dịch đồ hoặc xét nghiệm hormone. Bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra nếu người bệnh:
-
Đang khó có con;
-
Giảm ham muốn hoặc rối loạn cương;
-
Có tiền sử bệnh tinh hoàn, phẫu thuật hoặc giãn tĩnh mạch thừng tinh;
-
Đang chuẩn bị dùng thuốc có khả năng gây độc cho tuyến sinh dục;
-
Có dấu hiệu thiếu testosterone.
Một kết quả tinh dịch đồ bất thường chưa đủ để kết luận vô sinh. Việc đánh giá cần xem xét nhiều thông số và đôi khi phải xét nghiệm lại tại phòng xét nghiệm nam khoa.
Trữ tinh trùng cũng không phải biện pháp thường quy cho tất cả người mắc vảy nến. Phương án này chỉ nên được cân nhắc trong những tình huống nguy cơ cụ thể sau khi tư vấn với bác sĩ nam khoa.
Khi nào nên khám sức khỏe sinh sản?
Hai vợ chồng nên được đánh giá đồng thời nếu quan hệ đều đặn, không tránh thai nhưng chưa có thai sau:
-
12 tháng khi người vợ dưới 35 tuổi;
-
6 tháng khi người vợ từ 35 tuổi trở lên.
Nên đi khám sớm hơn nếu nam giới có rối loạn cương, không xuất tinh, đau hoặc sưng tinh hoàn, tiền sử hóa trị, phẫu thuật vùng sinh dục hoặc đã biết tinh dịch bất thường.
Đừng ngần ngại chia sẻ với bác sĩ da liễu về kế hoạch có con của bạn
Bệnh vảy nến có di truyền cho con không?
Vảy nến có liên quan đến nhiều gene, nhưng không di truyền theo một quy luật đơn giản. Con của người mắc bệnh có nguy cơ cao hơn dân số chung, song không có nghĩa chắc chắn sẽ mắc vảy nến. Bệnh thường chỉ biểu hiện khi yếu tố di truyền kết hợp với các tác nhân môi trường.
Kết luận
Bệnh vảy nến có thể liên quan đến rối loạn chức năng tình dục và một số bất thường về tinh dịch ở nam giới, nhất là khi bệnh chưa được kiểm soát. Tuy nhiên, bằng chứng hiện chưa đủ để khẳng định vảy nến trực tiếp gây vô sinh, và phần lớn người bệnh vẫn có khả năng làm cha.
Điều quan trọng là kiểm soát bệnh, không tự ý ngừng thuốc, điều chỉnh lối sống và trao đổi sớm với bác sĩ da liễu hoặc nam khoa khi có kế hoạch sinh con.
