Nhiều người chỉ sổ mũi nhẹ, không sốt cao, không mệt nhiều, nhưng cơn ho lại kéo dài rất lâu. Kiểu ho này thường làm người bệnh thấy khó hiểu: mũi chỉ hơi khụt khịt thôi, vì sao họng cứ ngứa, cứ vướng và ho mãi không dứt? Thực tế, trong nhiều trường hợp, ho dai không bắt đầu từ phổi mà lại liên quan khá rõ đến vùng mũi và họng, đặc biệt là tình trạng chảy dịch mũi sau.
Sổ mũi nhẹ vẫn có thể gây ho kéo dài
Sổ mũi nhẹ vẫn có thể gây ho dai khi dịch mũi chảy xuống sau họng liên tục
Không phải cứ sổ mũi nhiều mới dễ ho. Có người dịch mũi không chảy ra ngoài quá rõ, nhưng lại chảy xuống phía sau họng. Khi đó, người bệnh thường có cảm giác vướng họng, phải hắng giọng liên tục, hoặc ho lắt nhắt nhiều hơn về đêm và sáng sớm. Tình trạng catarrh/chảy dịch mũi sau có thể gây cảm giác như có gì mắc ở họng và làm người bệnh phải ho để làm sạch cổ họng.
Nói đơn giản, có người mũi không quá nặng triệu chứng, nhưng phần dịch lại âm thầm chảy ra sau họng, làm họng bị kích thích liên tục. Vì vậy, nhìn thì tưởng chỉ sổ mũi nhẹ, nhưng thực tế họng đang bị “quấy rầy” cả ngày.
Chảy dịch mũi sau là nguyên nhân rất hay gặp
Chảy dịch mũi sau là nguyên nhân phổ biến khiến họng bị vướng và cơn ho kéo dài hơn
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của ho kéo dài là upper airway cough syndrome, trước đây hay gọi là hội chứng ho do chảy dịch mũi sau. Đây là tình trạng dịch từ mũi hoặc xoang chảy xuống họng, làm kích thích phản xạ ho. Trong các hướng dẫn đánh giá ho kéo dài ở người lớn, nhóm nguyên nhân này luôn nằm trong số những nguyên nhân hàng đầu cần nghĩ tới.
Điểm dễ bị bỏ qua là người bệnh có thể không thấy mũi quá nghẹt, cũng không chảy mũi ồ ạt, nên không nghĩ ho của mình liên quan đến mũi. Nhưng chỉ cần có đủ dịch chảy sau họng, cơn ho vẫn có thể kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần.
Vì sao có người ho dai hơn người khác?
Không phải ai sổ mũi cũng ho dai như nhau. Sự khác biệt thường nằm ở mấy yếu tố sau:
1. Họng nhạy cảm hơn bình thường
Có người niêm mạc họng rất dễ bị kích thích. Chỉ cần dịch chảy xuống ít thôi cũng đủ tạo cảm giác ngứa, vướng và khởi phát phản xạ ho. Vì vậy, mức độ ho không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận với mức độ sổ mũi.
2. Ho tăng về đêm và sáng sớm
Khi nằm xuống, dịch từ mũi và xoang dễ chảy ra sau hơn, nên nhiều người ban ngày chỉ khụt khịt nhẹ, nhưng đêm đến lại ho nhiều hơn. Kiểu ho này cũng rất hay làm gián đoạn giấc ngủ.
3. Nghẹt mũi khiến phải thở bằng miệng
Mũi không thông thoáng khiến thở bằng miệng nhiều hơn và làm họng dễ bị kích thích gây ho
Ngay cả khi nghẹt mũi không quá nặng, chỉ cần mũi không đủ thông thoáng, người bệnh cũng dễ thở bằng miệng nhiều hơn, nhất là lúc ngủ. Không khí đi qua miệng làm họng khô và nhạy cảm hơn, từ đó càng dễ ho.
4. Có thể còn hơn một nguyên nhân cùng lúc
Ho dai không phải lúc nào cũng chỉ do mũi. Trong thực tế, chảy dịch mũi sau có thể đi kèm hen, trào ngược hoặc tình trạng tăng nhạy cảm đường thở sau nhiễm siêu vi. Đây là lý do có người chỉ “cảm nhẹ” nhưng ho vẫn kéo dài lâu hơn tưởng tượng.
Những bệnh nào dễ gây kiểu ho này?
Kiểu ho do sổ mũi nhẹ nhưng kéo dài thường gặp trong các tình huống như:
-
Viêm mũi dị ứng
-
cảm lạnh hoặc viêm đường hô hấp trên
-
viêm xoang nhẹ hoặc viêm xoang kéo dài
-
mũi khô, niêm mạc mũi nhạy cảm
-
tình trạng tăng tiết dịch vùng mũi họng sau nhiễm bệnh.
Điểm chung là các tình trạng này đều có thể làm dịch nhầy xuất hiện nhiều hơn hoặc làm người bệnh cảm nhận dịch ở họng rõ hơn.
Dấu hiệu gợi ý ho liên quan đến mũi nhiều hơn phổi
Nếu cơn ho của bạn có các điểm sau, khả năng liên quan đến mũi họng sẽ cao hơn:
-
Hay vướng họng, phải hắng giọng
-
cảm giác có dịch chảy phía sau họng
-
ho nhiều hơn khi nằm xuống
-
ho rõ hơn vào sáng sớm
-
kèm nghẹt mũi, hắt hơi hoặc khụt khịt
-
giọng hơi khàn hoặc cổ họng luôn không “sạch hẳn”.
Tất nhiên, đây chỉ là các dấu hiệu gợi ý, không thay thế cho việc đánh giá y khoa nếu ho kéo dài.
Khi nào cần đi khám?
Bạn nên đi khám nếu ho:
-
Kéo dài nhiều tuần
-
ngày càng nặng hơn
-
kèm khó thở, khò khè, đau ngực
-
có đờm đặc, sốt cao hoặc mệt nhiều
-
ảnh hưởng rõ đến giấc ngủ và sinh hoạt
-
hoặc đã nghĩ là do sổ mũi nhưng xử lý mãi không đỡ.
Vì ngoài nguyên nhân từ mũi, ho dai còn có thể liên quan đến hen, trào ngược, viêm xoang kéo dài hoặc các vấn đề hô hấp khác.
Làm gì để đỡ ho hơn nếu nguyên nhân nằm ở mũi?
Xử lý đúng phần mũi họng giúp cải thiện hiệu quả tình trạng ho dai do sổ mũi nhẹ
Muốn giảm kiểu ho này, thường cần nhìn cả mũi lẫn họng, chứ không chỉ tập trung dập cơn ho. Hướng xử lý thường là:
-
Hỗ trợ làm sạch dịch mũi
-
giảm kích thích ở niêm mạc mũi họng
-
hạn chế để dịch tiếp tục chảy xuống sau họng
-
giữ mũi họng đủ ẩm và đủ thông thoáng.
Nói cách khác, nếu gốc kích thích vẫn nằm ở mũi, thì chỉ làm dịu họng thôi thường chưa đủ.
Có người chỉ sổ mũi nhẹ mà ho rất dai vì vấn đề không nằm ở lượng dịch chảy ra ngoài, mà nằm ở dịch chảy xuống sau họng, làm họng bị kích thích liên tục. Đây là một cơ chế rất thường gặp của ho kéo dài liên quan mũi họng. Ho càng dễ dai hơn nếu cơn ho tăng về đêm, họng nhạy cảm, mũi không đủ thông thoáng hoặc có thêm yếu tố khác như dị ứng, hen hay trào ngược đi kèm. Vì vậy, nếu thấy mình chỉ “khụt khịt nhẹ” mà vẫn ho mãi không dứt, đừng bỏ qua khả năng vấn đề đang bắt đầu từ mũi.
Xịt họng giảm ho DrBee
